İşyerlerinde Elektrik Çarpmasına Karşı Alınması Gereken 10 Temel İSG Önlemi

Elektrik, işyerlerinde üretimden aydınlatmaya, makinelerden bilgisayar sistemlerine kadar pek çok alanda kullanılan vazgeçilmez bir enerji kaynağıdır. Ancak gerekli güvenlik önlemleri alınmadığında elektrik; elektrik çarpması, yanık, yangın, patlama ve ölümle sonuçlanabilecek iş kazalarına neden olabilir.

Elektrik kaynaklı kazaların önemli bir bölümü; uygun olmayan elektrik tesisatı, hasarlı kablolar, yetkisiz müdahaleler, yetersiz topraklama, kaçak akım korumasının bulunmaması ve bakım çalışmalarında gerekli güvenlik prosedürlerinin uygulanmaması gibi nedenlerden meydana gelir.

Bu nedenle işyerlerinde elektrik tesisatının ve elektrikli ekipmanların düzenli olarak kontrol edilmesi, çalışanların elektrik tehlikeleri konusunda bilgilendirilmesi ve gerekli teknik ve organizasyonel önlemlerin alınması büyük önem taşır.

1. Elektrik Tesisatının Düzenli Olarak Kontrol Edilmesi

İşyerindeki elektrik tesisatı belirli aralıklarla yetkili kişiler tarafından kontrol edilmelidir. Elektrik panoları, prizler, kablolar, sigortalar, bağlantılar ve diğer elektriksel ekipmanlarda meydana gelebilecek arızalar gecikmeden giderilmelidir.

Özellikle eskiyen, aşırı ısınan, gevşek bağlantıya sahip veya fiziksel olarak zarar görmüş ekipmanlar ciddi elektrik tehlikesi oluşturabilir.

2. Topraklama Sisteminin Güvenli Olması

Topraklama, elektrik kaçağı meydana geldiğinde oluşabilecek tehlikeli gerilimlerin güvenli bir şekilde toprağa aktarılmasını sağlayan önemli bir koruma yöntemidir.

İşyerlerinde elektrik tesisatının uygun şekilde topraklanmış olması ve topraklama sisteminin düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir.

Topraklama sistemindeki bir arıza, çalışanların elektrik çarpmasına maruz kalma riskini önemli ölçüde artırabilir.

3. Kaçak Akım Rölesi Kullanılması

Kaçak akım rölesi, elektrik tesisatında meydana gelen kaçakları algılayarak devreyi kesebilen önemli bir koruma elemanıdır.

Özellikle çalışanların elektrikli ekipmanlarla doğrudan veya dolaylı temas edebileceği ortamlarda uygun kaçak akım koruma düzeneklerinin kullanılması elektrik çarpması riskinin azaltılmasına yardımcı olur.

Ancak kaçak akım rölesinin bulunması, diğer elektriksel güvenlik önlemlerinin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Topraklama, uygun tesisat, periyodik kontroller ve güvenli çalışma yöntemleri birlikte uygulanmalıdır.

4. Hasarlı Kablo ve Prizler Kullanılmamalıdır

Dış izolasyonu yıpranmış, ezilmiş, kesilmiş veya bağlantı noktaları zarar görmüş kablolar kullanılmamalıdır.

Aynı şekilde kırık prizler, gevşek bağlantılar ve yanma belirtileri gösteren elektrik ekipmanları da derhal kullanım dışı bırakılmalıdır.

Elektrik kablosunun bantla geçici olarak onarılması gibi uygulamalar kalıcı çözüm olarak değerlendirilmemelidir.

5. Elektrik Panolarının Güvenliği Sağlanmalıdır

Elektrik panoları yalnızca yetkili kişilerin müdahale edebileceği şekilde düzenlenmeli ve pano kapakları kapalı tutulmalıdır.

Panoların önünde malzeme istiflenmemeli, panoya erişim engellenmemeli ve gerekli uyarı işaretleri bulunmalıdır.

Elektrik panolarının bulunduğu alanlarda su, nem ve yanıcı malzemeler açısından da gerekli tedbirler alınmalıdır.

6. Elektrik İşlerinde Yetkisiz Müdahale Önlenmelidir

Elektrik tesisatında veya elektrikli makinelerde meydana gelen arızalara, elektrik konusunda gerekli bilgi ve yetkinliğe sahip olmayan çalışanların müdahale etmesine izin verilmemelidir.

“Basit bir arıza” olarak görülen bir işlem dahi elektrik çarpması veya kısa devre gibi ciddi sonuçlara neden olabilir.

Bu nedenle elektrikle ilgili bakım, onarım ve müdahale işlemleri uygun yetkinliğe sahip kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.

7. Bakım ve Onarım Sırasında Enerji Kesilmelidir

Elektrikli ekipman üzerinde bakım veya onarım yapılmadan önce mümkün olduğunca enerji kesilmelidir.

Enerjinin kesilmesinin ardından ekipmanın gerçekten enerjisiz olduğunun uygun yöntemlerle doğrulanması ve yeniden enerjilendirmeye karşı gerekli önlemlerin alınması önemlidir.

Bakım sırasında yanlışlıkla enerjinin yeniden verilmesini önlemek amacıyla uygun kilitleme ve etiketleme (LOTO) uygulamalarından yararlanılmalıdır.

8. Islak Ortamlarda Elektrik Güvenliğine Dikkat Edilmelidir

Su ve elektrik bir araya geldiğinde elektrik çarpması riski ciddi şekilde artabilir.

Islak elle elektrikli ekipmanlara dokunulmamalı, elektrikli cihazlar suya maruz bırakılmamalı ve nemli ortamlarda kullanılan elektrikli ekipmanların ortam şartlarına uygunluğu değerlendirilmelidir.

Özellikle temizlik faaliyetleri sırasında prizlerin, uzatma kablolarının ve elektrikli makinelerin suyla temas etmemesine dikkat edilmelidir.

9. Elektrikli El Aletleri ve Uzatma Kabloları Kontrol Edilmelidir

İşyerlerinde kullanılan matkap, taşlama, kaynak makinesi ve benzeri elektrikli ekipmanların kablo, fiş, gövde ve koruyucu parçaları düzenli olarak kontrol edilmelidir.

Uzatma kablolarının kapasitesinin üzerinde yüklenmesi, çoklu prizlerin birbirine bağlanması veya kabloların uygunsuz şekilde kullanılması aşırı ısınma ve yangın riskine neden olabilir.

Elektrikli ekipmanlar kullanım amacı dışında kullanılmamalıdır.

10. Çalışanlara Elektrik Güvenliği Eğitimi Verilmelidir

Elektrik kaynaklı kazaların önlenmesinde yalnızca teknik tedbirler yeterli değildir. Çalışanların elektrik tehlikelerini tanıması ve güvenli çalışma kurallarını bilmesi gerekir.

Çalışanlara;

• Elektrik çarpması riskleri,
• Hasarlı kablo ve prizlerin kullanılmaması,
• Elektrik panolarına yetkisiz müdahale edilmemesi,
• Islak elle elektrikli ekipmanlara dokunulmaması,
• Arızaların yetkili kişilere bildirilmesi,
• Acil durumda yapılması gerekenler,
• Elektrikli ekipmanların güvenli kullanımı

gibi konularda uygun eğitim ve bilgilendirme yapılmalıdır.

Elektrik Çarpması Durumunda Ne Yapılmalıdır?

Bir kişinin elektrik akımına kapıldığı görüldüğünde öncelikle kişinin elektrik kaynağıyla temasının güvenli şekilde kesilmesi gerekir. Elektrik akımı kesilmeden kazazedeye doğrudan dokunulmamalıdır.

Enerji kaynağı güvenli şekilde devre dışı bırakıldıktan sonra acil yardım çağrılmalı ve olayın niteliğine uygun ilk yardım müdahalesi yapılmalıdır.

Elektrik çarpması sonrasında kişi kendisini iyi hissetse dahi meydana gelebilecek yaralanmaların değerlendirilmesi önemlidir.

Sonuç

Elektrik, işyerlerinde üretkenliği ve çalışma faaliyetlerini destekleyen önemli bir enerji kaynağı olmakla birlikte gerekli önlemler alınmadığında ciddi bir iş sağlığı ve güvenliği riski oluşturur.

Düzenli elektrik tesisatı kontrolleri, uygun topraklama, kaçak akım koruması, güvenli elektrik panoları, hasarlı ekipmanların kullanılmaması, yetkisiz müdahalelerin önlenmesi ve çalışan eğitimleri elektrik kaynaklı iş kazalarının önlenmesinde temel unsurlardır.

İşyerlerinde elektrik güvenliği yalnızca elektrik işleriyle görevli personelin sorumluluğu olarak görülmemeli; işveren, çalışanlar, bakım personeli ve iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin birlikte yürüttüğü sürekli bir güvenlik süreci olarak ele alınmalıdır.

Unutulmamalıdır ki elektrik kaynaklı bir kazayı önlemek, kazanın sonuçlarıyla mücadele etmekten çok daha kolay ve güvenlidir.