CNC ve Torna Tezgâhlarında İş Sağlığı ve Güvenliği
CNC ve Torna Tezgâhlarında İş Sağlığı ve Güvenliği
CNC ve torna tezgâhları; metal, plastik ve benzeri malzemelerin hassas şekilde işlenmesini sağlayan, üretim sektöründe yaygın olarak kullanılan makinelerdir. Ancak yüksek devirde çalışan döner parçalar, kesici takımlar, sıcak yüzeyler, talaş oluşumu ve elektriksel/mekanik sistemler nedeniyle ciddi iş sağlığı ve güvenliği riskleri oluşturabilir.
Bu nedenle CNC ve torna tezgâhlarının kullanıldığı çalışma alanlarında, makine güvenliği kurallarına uyulması ve çalışanların gerekli eğitimleri alması büyük önem taşımaktadır.
CNC ve Torna Tezgâhlarında Başlıca Tehlikeler
CNC ve torna tezgâhlarında karşılaşılabilecek başlıca İSG riskleri şunlardır:
- Dönen ayna, iş parçası ve diğer hareketli parçaların çalışana temas etmesi,
- Giysi, eldiven, saç veya takıların döner aksama kapılması,
- Kesici takım ve iş parçasının kırılması sonucunda parçaların fırlaması,
- Keskin talaşlar nedeniyle el ve vücut yaralanmaları,
- Sıcak talaş veya iş parçası nedeniyle yanıklar,
- Soğutma sıvıları ve metal işleme sıvılarıyla temas,
- Elektrik kaynaklı çarpılma ve yangın riski,
- Makinenin beklenmedik şekilde çalışması,
- Bakım ve temizlik sırasında hareketli parçaların neden olabileceği kazalar,
- Gürültü ve titreşim maruziyeti,
- Zeminde biriken talaş, yağ veya soğutma sıvıları nedeniyle kayma ve düşmeler.
Güvenli Çalışma İçin Alınması Gereken Önlemler
CNC ve torna tezgâhlarında güvenli çalışma için aşağıdaki kurallara uyulmalıdır:
1. Makine koruyucuları devre dışı bırakılmamalıdır.
Makinenin kapakları, koruyucuları ve emniyet sistemleri üretici tarafından belirlenen şekilde kullanılmalı; emniyet switchleri veya sensörleri kesinlikle iptal edilmemelidir.
2. Dönen parçalarla temas edilmemelidir.
Makine çalışırken dönen ayna, iş parçası veya kesici takıma el ile müdahale edilmemelidir.
3. Gevşek kıyafet ve takı kullanılmamalıdır.
Çalışanların bol kıyafet, sallanan aksesuar, kolye veya benzeri kapılma riski oluşturabilecek ekipman kullanması önlenmelidir. Uzun saçlar toplanmalıdır.
4. Talaşlar elle temizlenmemelidir.
Oluşan talaşlar kesinlikle çıplak elle alınmamalıdır. Talaş temizleme işlemi uygun fırça, kanca veya üretici tarafından önerilen yardımcı ekipmanlarla yapılmalıdır.
5. Makine durmadan temizlik veya ayar yapılmamalıdır.
Takım değiştirme, ölçüm, temizlik, bakım ve ayar işlemleri sırasında makinenin tamamen durduğundan ve yeniden çalışmasının önlendiğinden emin olunmalıdır.
6. Uygun KKD kullanılmalıdır.
Çalışma koşullarına göre koruyucu gözlük/yüz siperi, iş ayakkabısı, işitme koruyucusu ve uygun iş kıyafetleri kullanılmalıdır. Döner makine aksamlarına kapılma riski nedeniyle, makine çalışırken kesilmeye dayanıklı veya benzeri eldivenler gelişigüzel kullanılmamalıdır.
7. İş parçası güvenli şekilde bağlanmalıdır.
İş parçası ve takımların uygun şekilde bağlandığı kontrol edilmeden makine çalıştırılmamalıdır.
8. Acil durdurma sistemi bilinmelidir.
Çalışanlar makinenin acil durdurma butonunun yerini ve hangi durumlarda kullanılacağını bilmelidir.
9. Bakım ve onarım yetkili kişilerce yapılmalıdır.
Elektrik, mekanik veya kontrol sistemlerine yönelik bakım ve onarım işlemleri yetkili ve eğitimli personel tarafından gerçekleştirilmelidir.
10. Çalışma alanı temiz ve düzenli tutulmalıdır.
Talaş, yağ ve soğutma sıvılarının çalışma alanında birikmesine izin verilmemeli; kayma ve düşme risklerine karşı gerekli temizlik yapılmalıdır.
Çalışanların Dikkat Etmesi Gerekenler
CNC/torna tezgâhını kullanacak çalışanların makinenin çalışma prensibi, kullanım talimatları, tehlikeleri, acil durum prosedürleri ve güvenli çalışma yöntemleri konusunda eğitimli olması gerekir.
Makine üzerinde herhangi bir arıza, olağandışı ses, titreşim, koruyucu sistem arızası veya güvenlik ekipmanında uygunsuzluk fark edildiğinde çalışma durdurulmalı ve durum sorumlu kişiye bildirilmelidir.
Unutulmamalıdır: CNC ve torna tezgâhlarında en önemli güvenlik kuralı, çalışan kişinin dönen makine elemanlarına yaklaşmaması ve makine çalışırken müdahale etmemesidir.
